Türkiye’nin yapay zeka olgunluğunu ölçen ilk kapsamlı indeks olan AI-MOI (Artificial Intelligence Maturity of Index), teknik detaylarıyla birlikte kamuoyuyla paylaşıldı. Araştırmacı Ertuğrul Akben tarafından geliştirilen metodoloji, akademik standartlarda istatistiksel güvenilirlik sunuyor ve sektörde referans niteliği taşıyor.
Teknik Metodoloji ve İstatistiksel Altyapı
AI-MOI Türkiye 2025 araştırması, karma yöntem (mixed-methods) araştırma tasarımı kullanıyor. 490 firma ve 1.414 katılımcıdan elde edilen veriler, çoklu istatistiksel analizlerle değerlendirildi. Kullanılan teknikler:
– ANOVA testi: Sektörel farklılıkların anlamlılığını ölçmek için kullanıldı (F=215.188, p<0.001)
– Açıklayıcı Faktör Analizi (EFA): Ölçek geçerliliğini doğrulamak için uygulandı
– Doğrulayıcı Faktör Analizi (CFA): Model uyumunu test etmek için kullanıldı
Araştırma, KVKK uyumlu veri toplama süreçleriyle gerçekleştirildi ve katılımcı verileri anonimleştirilerek işlendi. Bu sayede hem bireysel gizlilik korundu hem de veri kalitesi güvence altına alındı.
AI-MOI Skor Formülü ve Hesaplama
Yapay zeka olgunluk skoru üç ana bileşenden oluşan ağırlıklı bir formülle hesaplanıyor:
– Sektör Yakınlığı: %25 ağırlık – Sektörün AI’ya yatkınlığı
– Kullanım Yoğunluğu: %40 ağırlık – Aktif AI kullanım düzeyi
– Sistemleştirme: %35 ağırlık – Kurumsal entegrasyon seviyesi
Bu ağırlıklı formül, firmaların hem mevcut AI kullanımını hem de bu kullanımın kurumsal süreçlere entegrasyon düzeyini kapsamlı şekilde ölçüyor.
Türkiye Verileri ve Dağılım Analizi
Araştırma sonuçlarına göre Türk şirketlerinin ortalama AI-MOI skoru 14.03/100. Seviye dağılımı şu şekilde:
– Gözlemci (Seviye 1): %71.2 – Farkındalık var, kullanım yok
– Başlangıç (Seviye 2): %18.5 – Deneme aşamasında
– Gelişen (Seviye 3): %8.3 – Aktif kullanım
– Deneyimci (Seviye 4): %2 – Sistemleşmiş kullanım
Bilişim sektörü 22.88 puanla en yüksek ortalamaya sahipken, sektör faktörünün istatistiksel olarak anlamlı olduğu ANOVA ile doğrulandı. Bölge ve firma büyüklüğü değişkenleri ise anlamlı bir etki göstermedi.
Engel Analizi ve Sonuçlar
Teknoloji adaptasyonundaki engeller de detaylı analiz edildi: Uzmanlık eksikliği %30.6, bütçe kısıtları %26.5, veri güvenliği endişeleri %22.0 oranında belirtildi. Bu bulgular, eğitim ve danışmanlık hizmetlerine olan talebin yüksekliğini ortaya koyuyor.
Teknik altyapı ve metodoloji detayları, AI-MOI araştırma platformunda yayınlandı. Şirketler aynı platform üzerinden ücretsiz değerlendirme testiyle kendi skorlarını hesaplayabiliyor.
Ertuğrul Akben
Yapay Zeka & Sistem Stratejisti | Yatırımcı
Dijital Medya ve Marka Danışmanı | Araştırmacı
